Efikasan odgovor na HIV nije moguć bez smanjenja štete

smanjenje štete

 

Ove godine se obilježava 18. Međunarodni dan borbe protiv AIDSa usmjeren na globalno podizanje svijesti o HIVu, odnosno AIDSu. Zahvaljujući brojnim istraživanjima i otkrićima u ovom polju, danas možemo reći da se tokom vremena poboljšala situacija. Programi smanjenja štete zauzimaju izuzetno važan dio u oblikovanju odgovora epidemiji HIVa. Ovi programi su zaslužni za spašavanje velikog broja života. Danas, kada se programi smanjenja štete u Istočnoj Evropi i Centralnoj Aziji suočavaju sa smanjenjem fondova, važnije je nego ikada naglasiti njihovu neophodnost u prevenciji HIVa.

Veza između infekcije HIVom i injektiranja droga je ustanovljena još na samom početku epidemije ranih osamdesetih godina prošlog vijeka. U decembru 1981. godine, nedugo po otkrivanju nepoznate infekcije, registrovani su i prvi slučajevi Pneumocystis pneumonia (oportunističke plućne bolesti koja je povezana sa HIV/AIDSom), kod osoba koje injektiraju droge. Ubrzo je postalo jasno da se HIV može prenijeti i upotrebom tuđe opreme za injektiranje, na prvom mjestu igala i špriceva. Nekoliko godina kasnije je ustanovljeno da ovakav način prenosa HIVa čini vrlo važan faktor u aktuelnoj epidemiji, pa je 1988. godine jedna od 4 osobe inficirane HIVom u SAD bila osoba koja injektira droge. Na globalnom nivou, do 2015. godine jedna od 10 osoba inficiranih HIVom je osoba koja injektira droge, a ako izuzmemo zemlje Afrike, dolazi se do podatka da je čak 1 od 3 osobe inficirane HIVom osoba koja injektira droge.

Ovaj problem je posebno izražen u zemljama Istočne i Jugo- istočne Evrope, gdje je procenat injektiranja droga za 4,6 puta veći u odnosu na svjetski prosjek.

Prevalenca HIVa među ljudima koji injektiraju droge je izuzetno visoka u regonu Istočne Evrope i Srednje Azije (kojem pripada i Jugo-istočna Evropa), i često je i nekoliko puta visočija od prevalence među opštom populacijom. Prosječno 23% osoba koje injektiraju droge žive sa HIVom u Istočnoj i Jugo-istočnoj Evropi, a 7,7% njih u Centralnoj Aziji. Tako u Estoniji više od polovine osoba koje injektiraju droge žive sa HIVom (1,3% je inficiraih u opštoj populaciji), a u Ukrajini 21,5% (0,8% u opštoj populaciji).

Dok je u Crnoj Gori u ukupnom broja registrovanih osoba koje žive sa HIVom 4% onih koji injektiraju droge, studije Instituta za javno zdravlje Crne Gore, koje su sprovođene u saradnji sa NVO Juventas, pokazuju da se prevalenca virusnog hepatitisa C među osobama koje injektiraju droge kreće između 52% i 55%.

U isto vrijeme, region Istočne Evrope i Centralne Azije je jedini u svijetu gdje epidemija HIVom raste, sa visokim udjelom prenosa infekcije među osobama koje injektiraju droge raste.

Sve ovo ukazuje potrebu i neophodnost postojanja programa usmjerenih na prevenciju prenosa HIVa, posebno među ososbama koje injektiraju droge, ali i podržavanje programa smanjenja štete među osobama koje injektirju droge kao krucijalnih za uspješnu prevenciju.

Izraz “smanjenje štete”, se ponekad koristi da opiše sve negativne posljedice upotrebe droga. Ipak, u kontektstu HIV/AIDSa i ostalih krvlju i seksualno prenosivih infekcija, izraz definiše kompleksan se mjera koje su usmjerene sa ciljam smanjenja rizika od infekcije HIVom kod korisnika droga, posebno onih koji injektiraju. Ove mjere uključuju programe zamjene igala i špriceva, substitucionu terapiju, testiranje na HIV i savjetovanje, antiretroviralnu terapiju, prevenciju i liječenje seksualno prenosivih infekcija, tuberkuloze I hepatitisa C, te psihosocijalnu podršku i edukativne programe za osobe koje koriste droge I njihove porodice.

Danas su, u 91 od 158 država, u kojima je registrovana upotreba droga, razvijene smjernice i politike, koje u manjoj ili većoj mjeri zastupaju programe smanjenja štete. Međutim, u velikom broju zemalja zakonska regulativa na neki način pojedine djelove samog programa smanjenja štete stavlja u ilegalnu zonu. Najčešći primjer je kažnjavanje osoba kod kojih je pronađen pribor za injektiranje.

Iako je u Crnoj Gori program smanjenja štete dio Nacionalne AIDS strategije i Nacionalne strategije za prevenciju zloupotrebe psihoaktivnih supstanci, iako se Zakon o prevenciji zloupotrebe psihoaktivnih supstanci poziva na Smjernice o smanjenju štete, sam program još uvijek nije dobio svoj zakonski okvir i u zavisnosti od tumačenja postojećih zakona može se tretirati ilegalnom aktivnošću.

Pored toga, program smanjenja štete, koji je u Crnoj Gori počeo sa radom 2005. godine, punih 20 godina poslije otvaranja prvog ovakvog programa u Evropi, je ostao bez finansijske i bilo kakve druge podrške 30. juna 2015. Godine, odlaskom Globalnog Fonda za tuberkulozu, AIDS i malariju, a usljed činjenice da je naša država klasifikovana kao država sa srednjim visokim primanjima i kao takva je u obavezi da samostalno obezbijedi kontinuirani rad programa prevencije HIVa u zajednici.

Danas, program smanjenja štete je sveden na minimum u Crnoj Gori, pa jedini centar za zamjenu sterilne opreme za injektiranje funkcioniše u Podorici, dok je nastavak rada poslije 01. januara 2016. godine pod znakom pitanja.

 

Djelovi teksta preuzeti sa www.harm-reduction.org

You may also like...